Sulh Ceza Mahkemesi Nedir? Sulh Ceza Hâkimliği Ne İş Yapar?

Bu nedenle günümüzde hukuki açıdan "Sulh Ceza Mahkemesi" ile "Sulh Ceza Hâkimliği" aynı kurum değildir. Sulh Ceza Hâkimliği, ceza davasını baştan sona görmek ve hüküm kurmakla görevli bir mahkeme değil; soruşturma aşamasında hâkim tarafından verilmesi gereken bazı kararları almak üzere kurulmuş özel görevli bir hâkimliktir.

Özellikle tutuklama, adli kontrol, arama, el koyma, iletişimin denetlenmesi ve bazı koruma tedbirleri bakımından Sulh Ceza Hâkimliklerinin önemli görevleri bulunmaktadır.

Sulh Ceza Mahkemesi Kaldırıldı mı?

Evet. 6545 sayılı Kanun ile yapılan düzenlemeler sonucunda Sulh Ceza Mahkemeleri kaldırılmış, bunların yerine Sulh Ceza Hâkimlikleri oluşturulmuştur.

Bu değişiklikle birlikte Sulh Ceza Hâkimlikleri, ceza soruşturması sırasında hâkim kararı alınması gereken belirli işlemler konusunda görev yapmaya başlamıştır.

Dolayısıyla günümüzde bir kişinin "Sulh Ceza Mahkemesinde davam var" şeklinde kullandığı ifade, çoğu zaman hukuken Sulh Ceza Hâkimliği önündeki bir işlem veya karara işaret ediyor olabilir.

Sulh Ceza Hâkimliği Nedir?

Sulh Ceza Hâkimliği, soruşturma aşamasında hâkim tarafından karar verilmesi gereken koruma tedbirleri ve kanunda belirtilen diğer işlemler hakkında karar vermek üzere görev yapan hâkimliktir.

Sulh Ceza Hâkimliği ile Asliye Ceza Mahkemesi arasındaki en önemli farklardan biri budur. Asliye Ceza Mahkemesi, kendisine verilen ceza davalarını görür ve yargılama sonunda hüküm kurar. Sulh Ceza Hâkimliği ise genel olarak soruşturma aşamasında belirli hâkim kararlarını verir.

Bu nedenle Sulh Ceza Hâkimliği, bir ceza davasının görüldüğü ve sanığın suçlu olup olmadığına ilişkin nihai hüküm kuran mahkeme olarak değerlendirilmemelidir.

Sulh Ceza Hâkimliği Hangi İşlere Bakar?

Sulh Ceza Hâkimliklerinin görev alanı kanunlarda düzenlenmiştir. Uygulamada en çok karşılaşılan görevlerinden bazıları şunlardır:

• Tutuklama kararı vermek
• Tutukluluk durumunun incelenmesi
• Adli kontrol konusunda karar vermek
• Arama kararları vermek
• El koyma konusunda karar vermek
• Bazı iletişimin denetlenmesi tedbirleri hakkında karar vermek
• Yakalama ve gözaltı süreçleriyle bağlantılı kanuni incelemeleri yapmak
• Soruşturma aşamasında hâkim kararı gerektiren koruma tedbirleri hakkında karar vermek
• Kanunda kendisine verilen diğer hâkimlik görevlerini yerine getirmek

Sulh Ceza Hâkimliğinin somut olayda hangi konuda karar verebileceği, ilgili kanun hükmüne göre ayrıca belirlenir.

Tutuklama ve Adli Kontrol Kararları

Soruşturma aşamasında, kanunda öngörülen şartların bulunması halinde şüpheli hakkında tutuklama kararı verilmesi Sulh Ceza Hâkimliğinin görev alanına girebilir. Tutuklama bir ceza değil, koruma tedbiridir — yalnızca kişinin bir suçla ilişkilendirilmesi yeterli değildir, kanunda öngörülen şartların oluşması ve tedbirin somut olay bakımından gerekli olması gerekir.

Tutuklama yerine veya kanunda öngörülen diğer durumlarda adli kontrol tedbirleri gündeme gelebilir — kişinin tamamen özgürlüğünden yoksun bırakılması yerine belirli yükümlülüklere tabi tutulmasını ifade eder (örn. yurt dışına çıkış yasağı, belirli yerlere düzenli başvurma, belirli kişilere yaklaşmama gibi). Kanunda öngörülen cezanın yüksek olduğu uyuşturucu madde ticareti gibi suçlarda tutuklama tedbiriyle karşılaşılması nispeten daha sık gündeme gelebilir.

Arama, El Koyma ve İletişimin Denetlenmesi

Kanunda öngörülen şartların oluşması halinde arama işlemi bakımından hâkim kararı gerekebilir. Ancak her arama işleminin mutlaka önceden alınmış bir karara dayanması gerektiği şeklinde genel bir kural bulunmamaktadır — kanunda gecikmesinde sakınca bulunan hâller bakımından farklı usuller düzenlenmiştir.

El koyma, suçla bağlantılı olabilecek eşya veya malvarlığı değerlerinin muhafaza altına alınmasını sağlayan bir koruma tedbiridir. Dijital materyaller bakımından cihazın kendisine el koyma ile cihaz içerisindeki verilerin incelenmesi birbirinden farklı hukuki meseleler doğurabilir.

İletişimin denetlenmesine ilişkin bazı koruma tedbirlerinde de hâkim kararı gündeme gelebilir; ancak bu tedbirler suçun niteliği, kanundaki katalog suçlar, kuvvetli şüphe ve başka suretle delil elde edilmesinin mümkün olup olmaması gibi şartlara bağlıdır. Bu nedenle "savcılık istedi, otomatik olarak karar verilir" şeklinde bir değerlendirme doğru değildir.

Sulh Ceza Hâkimliği Soruşturma Yapar mı?

Hayır. Sulh Ceza Hâkimliğinin temel görevi soruşturmayı yürütmek değildir — soruşturmayı Cumhuriyet savcısı yönetir. Savcı suç şüphesini araştırır, delilleri toplar, ifadelerin alınmasını sağlar ve yeterli şüphe oluşması halinde iddianame düzenler. Hâkim ise kanunun hâkim kararını zorunlu kıldığı durumlarda ilgili koruma tedbiri hakkında karar verir.

Beraat veya Mahkûmiyet Kararı Verir mi?

Hayır. Beraat ve mahkûmiyet kararları, ceza yargılaması sonucunda görevli mahkeme tarafından kovuşturma aşamasında verilen hükümlerdir. Sulh Ceza Hâkimliği bir ceza davasını görüp nihai hüküm kuran mahkeme değildir.

Özetle:

Sulh Ceza Hâkimliği = Soruşturma aşamasındaki belirli hâkim kararları
Asliye/Ağır Ceza Mahkemesi = Kovuşturma aşamasında ceza davasının görülmesi ve hüküm kurulması

Sulh Ceza Hâkimliği ile Asliye Ceza Mahkemesi Karşılaştırması

Sulh Ceza Hâkimliği	Asliye Ceza Mahkemesi
Soruşturma aşamasında görev yapar	Kovuşturma aşamasında ceza davasını görür
Koruma tedbirleri hakkında karar verebilir	Delilleri değerlendirerek hüküm kurar
Tutuklama kararı verebilir	Mahkûmiyet veya beraat kararı verebilir
Adli kontrol konusunda karar verebilir	Ceza davasını sonuçlandırabilir
Arama ve el koyma konusunda karar verebilir	Kanun yoluna tabi nihai karar verir

Bu tablo genel bir açıklama niteliğindedir. Her iki kurumun görev alanı ilgili kanun hükümleriyle ayrıca belirlenmektedir.

Kararlara İtiraz

Kanunda öngörülen şartlar kapsamında Sulh Ceza Hâkimliği tarafından verilen bazı kararlara karşı itiraz kanun yolu gündeme gelebilir. İtiraz süresi ve itirazı inceleyecek merci, kararın niteliğine göre belirlenir — her kararın aynı usulle itiraz edileceği söylenemez.

Tutuklama kararına itirazda; kuvvetli suç şüphesinin bulunup bulunmadığı, tutuklama nedenlerinin mevcut olup olmadığı, delillerin durumu, kaçma veya delilleri karartma ihtimali, tutuklamanın ölçülü olup olmadığı ve adli kontrolün yeterli olup olmayacağı gibi hususlar önem taşıyabilir.

Beylikdüzü'nde Sulh Ceza Hâkimliği

Beylikdüzü'nde gerçekleşen bir olay nedeniyle yürütülen ceza soruşturmasında Sulh Ceza Hâkimliğinin görev alanına giren bir işlem (tutuklama, adli kontrol, arama, el koyma) ortaya çıkabilir.

Ancak hangi hâkimliğin görevli ve yetkili olduğu, soruşturmanın yürütüldüğü yer, suçun niteliği ve ilgili mevzuat hükümlerine göre belirlenir. Bu nedenle yalnızca "olay Beylikdüzü'nde gerçekleşti" bilgisine dayanarak belirli bir hâkimliğin kesin olarak görevli olduğunu söylemek doğru değildir.

Sık Sorulan Sorular

Sulh Ceza Mahkemesi hâlâ var mı?

Hayır. Sulh Ceza Mahkemeleri kaldırılmıştır. Günümüzde soruşturma aşamasındaki belirli hâkimlik işlemleri bakımından Sulh Ceza Hâkimlikleri görev yapmaktadır.

Sulh Ceza Hâkimliği ceza verir mi?

Hayır. Sulh Ceza Hâkimliği bir ceza davası sonucunda sanık hakkında mahkûmiyet veya beraat kararı veren mahkeme değildir.

Sulh Ceza Hâkimliğinde avukat gerekli mi?

Her işlem bakımından mutlaka özel bir avukat tutulması gerektiği söylenemez. Bununla birlikte özellikle tutuklama, adli kontrol, arama, el koyma ve iletişimin denetlenmesi gibi kişinin temel hak ve özgürlüklerini doğrudan etkileyebilecek işlemlerde hukuki yardım alınması önemli olabilir.

Sonuç

Günümüzde Sulh Ceza Mahkemesi adıyla görev yapan bir ceza mahkemesi bulunmamaktadır. Sulh Ceza Mahkemelerinin kaldırılmasının ardından Sulh Ceza Hâkimlikleri kurulmuştur.

Sulh Ceza Hâkimlikleri, özellikle ceza soruşturması sırasında hâkim kararı gerektiren tutuklama, adli kontrol, arama, el koyma ve kanunda düzenlenen diğer koruma tedbirleri bakımından önemli bir görev üstlenmektedir.

Sulh Ceza Hâkimliği önünde bir işlemin bulunması, kişinin suçlu olduğu veya hakkında kesinleşmiş bir ceza bulunduğu anlamına gelmez. Soruşturma ve kovuşturma aşamalarının birbirinden ayrılması ve kişinin sahip olduğu hakların somut dosya üzerinden değerlendirilmesi gerekir.

Ceza Hukuku Alanında Hukuki Değerlendirme

Ceza soruşturması veya ceza davası kapsamında tutuklama, adli kontrol, Sulh Ceza Hâkimliği kararları ya da ceza yargılamasının diğer aşamalarıyla ilgili hukuki bir süreçle karşı karşıyaysanız, somut olayın özelliklerinin ve dosya kapsamının ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.

Ceza hukuku alanında çalışan Avukat Batın Yılmaz, ceza soruşturması ve ceza davalarına ilişkin hukuki süreçlerde, yürürlükteki mevzuat ve dosyanın özellikleri çerçevesinde hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti sunmaktadır.

Bu internet sitesinde yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacı taşımakta olup, her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan hukuki durumun dosya özelinde değerlendirilmesi önemlidir.